Okwu Mmalite:
Eriri nri enwetawo nlebara anya na-abawanye ụba n'afọ ndị na-adịbeghị anya n'ihi ọtụtụ uru ahụike ya. Ka ụdị ndụ ọgbara ọhụrụ na-adọrọ mmasị na nri ngwa ngwa na nri emechara emezi, nri ndị na-enweghị eriri nri zuru oke aghọwo ihe a na-ahụkarị. Isiokwu edemede a na-enyocha mkpa eriri nri dị ma na-achọ ịza ajụjụ nke ihe mere anyị ji achọ eriri nri na nri anyị.
Ebumnuche nke ọmụmụ a bụ inye nyocha miri emi nke ọrụ eriri nri na-arụ n'ịnọgide na-ebi ndụ dị mma na igbochi ọrịa ndị na-adịghị ala ala. Site n'ịchọpụta nyocha na ihe akaebe dị ugbu a, isiokwu a na-achọ ime ka a mara mkpa eriri nri dị na nri mmadụ.
2. Nkọwa na Ụdị eriri nri:
Nkọwa nke eriri nri:
Eriri nri na-ezo aka na ihe ndị na-anaghị eri nri nke nri osisi, bụ́ ndị na-agafe n'usoro nri dị iche iche. Ọ gụnyere ma eriri mmiri na-agbaze na nke na-anaghị agbaze ma na-enye ọtụtụ uru ahụike n'ihi ihe pụrụ iche o nwere.
Ụdị eriri nri:
Ụdị eriri nri abụọ bụ isi bụ eriri na-agbaze agbaze na eriri na-agbaze agbaze n'ime mmiri, na-emepụta ihe dị ka jel n'ime eriri afọ, ebe eriri na-agbaze agbaze anaghị agbaze ma na-agbakwụnye nnukwu na stool.
Isi mmalite nke eriri nri:
Eriri nri bara ụba na mkpụrụ osisi, akwụkwọ nri, ọka dum, agwa, na mkpụrụ. Ebe nri dị iche iche nwere ọtụtụ na ụdị eriri nri dị iche iche, nke na-eme ka nri dị iche iche dị mkpa maka iri oke zuru oke.
3. Ọrụ nke eriri nri na ahụike nri:
Ịkwalite mmegharị afọ mgbe niile:Inweta eriri nri zuru oke dị oke mkpa iji mee ka usoro nri gị na-aga nke ọma. Olee otu o si eme nke ahụ? Ọfọn, eriri na-agbakwụnyekwu ibu na stool gị, na-eme ka ọ buru ibu ma dị mfe ịgafe eriri afọ. N'ikwu ya n'ụzọ ọzọ, ọ na-eme ka nsị gị nwee ntakịrị ude ka o wee nwee ike ịpụta n'enweghị nsogbu ọ bụla.
Igbochi na Ibelata Afọ Ọgbụgbọ:Ọ dịghị onye na-enwe mmasị inwe mmetụta nke ịnọ n'ọnọdụ dị mma, ọ bụkwa ebe ahụ ka eriri nri si enyere aka. Nnyocha na-egosi na enweghị eriri zuru oke n'ihe oriri gị nwere ike ime ka afọ ntachi dịkwuo gị. Mana atụla egwu! Site n'ịbawanye oriri eriri gị, ị nwere ike inye aka belata ihe mgbaàmà afọ ntachi ndị ahụ na-adịghị mma ma mee ka ihe na-aga n'ihu ọzọ. Ya mere, cheta iri nri ndị bara ụba na eriri iji mee ka ihe na-aga n'ihu n'ụzọ ebumpụta ụwa.
Ịnọgide na-enwe Microbiota Gut dị mma:Lee otu ihe na-adọrọ mmasị: eriri nri na-arụ ọrụ dị ka dike maka microbiota afọ gị. Ị hụrụ, ọ na-arụ ọrụ dị ka prebiotic, nke pụtara na ọ na-enye nri nye nje bacteria ndị ahụ dị mma bi n'afọ gị. Gịnịkwa mere ị ga-eji lebara nje bacteria ndị a anya? N'ihi na ha na-arụ ọrụ dị mkpa na ahụike gị dum. Ha na-enyere aka ịgbari nri, mepụta ihe oriri dị mkpa, mee ka usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ gị sie ike, ma melite ọnọdụ gị. Ya mere, site n'iri eriri zuru oke, ị na-enye nje bacteria ndị a bara uru mmanụ ọkụ ha chọrọ iji mee ka afọ gị dị mma.
Ibelata Ihe Ize Ndụ nke Ọrịa Diverticular:Ọrịa Diverticular, nke gụnyere imepụta akpa n'ime mgbidi eriri afọ, abụghị ihe na-atọ ụtọ ma ọlị. Mana chee echiche ihe mere? Nri nwere eriri nwere ike inyere aka ọzọ. Nnyocha egosila na ndị na-eri ọtụtụ eriri nwere obere ihe ize ndụ nke ibute ọrịa a na-enye nsogbu. Ya mere, echefula itinye nri ndị nwere eriri na nri gị iji mee ka akpa ndị ahụ ghara ịdị mma ma mee ka eriri afọ gị nwee obi ụtọ na ahụike.
Ntụaka:
(1) Mozaffarian D, Hao T, Rimm EB, na ndị ọzọ. Mgbanwe na Nri na Ụdị Ndụ na Mmụba Ibu Ogologo Oge n'ime Ụmụ Nwanyị na Ụmụ Nwoke. N Engl J Med. 2011;364(25):2392-2404. doi:10.1056/NEJMoa1014296
(2) McRorie JW Jr. Ụzọ e si enweta ihe mgbakwunye eriri na uru ahụike bara uru site n'aka ndị ọkachamara n'ihe gbasara ahụike, akụkụ nke 1: ihe a ga-achọ na otu esi akwado ọgwụgwọ eriri dị irè. Nutr Today. 2015;50(2):82-89. doi:10.1097/NT.0000000000000080
(3) Mäkivuokko H, Tiihonen K, Kettunen H, Saarinen M, Pajari AM, Mykkänen H. Mmetụta β-glucan na glycemic na ntinye insulin. Ụgwọ nke ụlọ ọrụ Eur J Clin Nutr. 2007;61 (6): 779-785 . doi:10.1038/sj.ejcn.1602575
4. Njikwa eriri nri na ibu:
Ịkwalite afọ ojuju na ibelata agụụ:Itinye nri nwere nnukwu eriri n'ime nri gị nwere ike inyere gị aka inwe afọ ojuju ma belata ohere nke iri nri gabigara ókè. Kedu ka o si arụ ọrụ? Ọ dị mma, mgbe ị riri nri nwere nnukwu eriri, ha na-amịkọrọ mmiri ma gbasaa n'afọ gị, na-eme ka obi ruo gị ala. N'ihi ya, o yighị ka agụụ ga-agụ gị nke na-akpatakarị iri nri na-enweghị isi ma ọ bụ ịṅụbiga mmanya ókè. Ya mere, ọ bụrụ na ị na-achọ ijikwa ibu gị, itinye nri nwere nnukwu eriri n'ime nri gị nwere ike ịbụ atụmatụ dị mfe ma dị irè.
Ịnagide Kalori nke Ọma na Njikwa Ibu:Ị maara na eriri nri nwere ọrụ n'ịchịkwa nnabata kalori? Nke ahụ ziri ezi! Mgbe ị na-eri eriri, ọ na-ebelata mgbaze na nnabata nke ihe ndị dị mkpa, gụnyere carbohydrates na abụba. Usoro a na-enye ahụ gị ohere iji ihe ndị a mee ihe nke ọma ma gbochie mmụba ngwa ngwa na ọkwa shuga dị n'ọbara. Site n'ịchịkwa ọnụego a na-amịkọrọ kalori ndị a, eriri nri nwere ike inye aka na njikwa ibu ma ọbụna nyere aka gbochie oke ibu. Ya mere, chee echiche banyere eriri dị ka onye mmekọ bara uru na njem gị iji nweta ibu dị mma.
Eriri nri na ihe mejupụtara ahụ:Ị chọrọ ịnọgide na-enwe ahụ dị mma? Nnyocha egosila na nri nwere nnukwu eriri na-ejikọta ya na obere ibu ahụ, oke ibu ahụ (BMI), na pasentị abụba ahụ. N'ikwu ya n'ụzọ dị mfe, ndị na-eri ọtụtụ eriri na-enwekarị ihe mejupụtara ahụ dị mma. Otu ihe kpatara nke a nwere ike ịbụ na nri nwere nnukwu eriri anaghị adị oke kalori, nke pụtara na ị nwere ike iri nnukwu nri maka otu kalori ahụ. Nke a nwere ike ibute afọ ojuju na-enweghị oke kalori. Ya mere, ọ bụrụ na ịchọrọ ime ka ahụ dị mma, ime ka eriri bụrụ akụkụ nri gị mgbe niile nwere ike ịbụ ihe amamihe dị na ya.
Ntụaka:
Slavin JL. Eriri nri na ibu ahụ. Nri. 2005;21(3):411-418. doi:10.1016/j.nut.2004.08.018
Ludwig DS, Pereira MA, Kroenke CH, na ndị ọzọ. Eriri nri, mmụba ibu, na ihe ndị na-akpata ihe egwu nke ọrịa obi na ndị okenye na-eto eto. JAMA. 1999;282(16):1539-1546. doi:10.1001/jama.282.16.1539
Pereira MA, O'Reilly EJ, Augustsson K, na ndị ọzọ. Eriri nri na ihe egwu nke ọrịa obi akwara: Ọrụ nchịkọta nke ọmụmụ ihe ndị otu. Arch Intern Med. 2004;164(4):370-376. doi:10.1001/archinte.164.4.370
5. Mgbochi nke Ọrịa Na-adịghị Ala Ala:
Ahụike Obi:Maka ichekwa ahụike obi anyị, eriri nri na-apụta dị ka dike a na-anaghị akpọ aha ya. A chọpụtala na nri ndị nwere eriri, dị ka ọka zuru oke, mkpụrụ osisi, na akwụkwọ nri, na-ebelata ohere nke ọrịa obi, gụnyere ọrịa obi na ọrịa strok. Nnyocha egosila na ndị mmadụ na-eri nnukwu eriri nri nwere obere cholesterol ọjọọ (LDL) na triglycerides ebe ha na-enwe mmụba na ọkwa cholesterol dị mma (HDL). Njikọ a dị ike na-enyere aka ịnọgide na-enwe profaịlụ lipid ọbara dị mma ma na-ebelata ohere nke ịmalite ọrịa ndị metụtara obi. N'ezie, nyocha zuru oke nke ọmụmụ ihe ndị a na-enyocha kwubiri na maka mmụba gram 7 ọ bụla na oriri eriri nri, ihe egwu nke ọrịa obi na-ebelata site na 9% dị egwu (1).
Njikwa na Mgbochi Ọrịa Shuga:Ịchịkwa ọkwa shuga dị n'ọbara na ijikwa ọrịa shuga nwere ike imetụta nke ukwuu site na nhọrọ nri anyị, eriri nri na-arụkwa ọrụ dị mkpa n'akụkụ a. Nnyocha egosila mgbe niile na iri oke eriri nri na-ejikọta ya na njikwa glycemic ka mma na mbelata iguzogide insulin, nke bụ ihe dị mkpa n'ịchịkwa ọrịa shuga. Na mgbakwunye, oriri dị elu nke eriri nri ejikọtara ya na mbelata ihe egwu nke ibute ọrịa shuga ụdị nke abụọ. Nyocha usoro na nyocha meta nke ọmụmụ chọpụtara na mmụba gram 10 ọ bụla na oriri eriri kwa ụbọchị butere mbelata 27% na ihe egwu nke ibute ọrịa shuga ụdị nke abụọ (2). Site n'itinye nri ndị nwere eriri, dị ka agwa, ọka zuru oke, na akwụkwọ nri, n'ime nri anyị, anyị nwere ike ime ihe iji gbochie ma jikwaa ọrịa shuga.
Nsogbu Nri:Ịnọgide na-enwe usoro nri dị mma dị mkpa maka ọdịmma zuru oke, eriri nri nwekwara ike inye aka nke ukwuu n'ịrụ ọrụ ya nke ọma. A chọpụtala na nri ndị nwere eriri na-ebelata ma gbochie ọtụtụ nsogbu nri, gụnyere ọrịa gastroesophageal reflux (GERD) na ọrịa eriri afọ iwe (IBS). GERD, nke a na-akpọ acid reflux na obi mgbawa, nwere ike ijikwa site na iri nri ndị nwere eriri na-akwalite mmegharị afọ mgbe niile ma belata ihe ize ndụ nke acid reflux (3). N'otu aka ahụ, ndị mmadụ na-arịa IBS akọpụtala na ha ga-enweta enyemaka site na mgbaàmà dịka afọ ọsịsa na afọ ntachi mgbe ha na-agbaso nri nwere eriri. Site n'ịhọrọ ọka zuru oke, mkpụrụ osisi, na akwụkwọ nri, anyị nwere ike inyere aka ịnọgide na-enwe usoro nri dị mma.
Mgbochi Ọrịa Kansa Afọ:Ọrịa kansa eriri afọ, nke bụ ọrịa kansa nke atọ a na-ahụkarị n'ụwa niile, nwere ike igbochi ya site na nhọrọ nri, yana nri nwere eriri dị elu na-arụ ọrụ dị mkpa. Ọmụmụ ihe egosila mgbe niile na iri oke eriri nri na-ejikọta ya na obere ihe ize ndụ nke ibute ọrịa kansa eriri afọ. Eriri na-arụ ọrụ dị ka ihe na-eme ka eriri dị elu, na-enyere aka ịkwalite mmegharị afọ mgbe niile, belata oge njem, ma na-ebelata ihe ndị na-emerụ ahụ na eriri afọ. Ọzọkwa, nri ndị nwere eriri nwere ihe oriri dị mkpa na antioxidants nke nwere ike inye aka chebe megide mmepe nke mkpụrụ ndụ kansa na eriri afọ. Site n'itinye oke oriri nke ọka, agwa, na mkpụrụ osisi n'ọrụ, ndị mmadụ n'otu n'otu nwere ike ibelata ohere ha nwere ọrịa kansa eriri afọ.
Ntụaka:
Threapleton DE, Greenwood DC, Evans CE, na ndị ọzọ. Iri nri eriri nri na ihe egwu nke ọrịa obi: nyocha usoro na meta-analysis. BMJ. 2013;347:f6879. doi:10.1136/bmj.f6879
Yao B, Fang H, Xu W, na ndị ọzọ. Nri eriri nri na ihe egwu nke ọrịa shuga ụdị nke abụọ: Nyocha nke mmeghachi omume dose nke ọmụmụ ihe ndị a na-atụ anya ya. Eur J Epidemiol. 2014;29(2):79-88. doi:10.1007/s10654-014-9875-9
Nilholm C, Larsson M, Roth B, na ndị ọzọ. Ụdị Ndụ Metụtara Ọrịa Mgbake Ọkpụkpụ Gastroesophageal na Mmechi sitere na Nnwale Mgbochi. World J Gastrointest Pharmacol Ther. 2016;7(2):224-237. doi:10.4292/wj**.v7.i2.224
6. Uru Ahụike Ndị Ọzọ nke eriri nri:
Maka ịnọgide na-ebi ndụ dị mma, eriri nri na-egosi na ọ bụ ezigbo onye mmeri. Ọ bụghị naanị na ọ na-enyere aka ịnọgide na-enwe afọ ojuju mgbe niile, kamakwa ọ na-enyekwa ọtụtụ uru ahụike ndị ọzọ dị mkpa maka ọdịmma anyị dum.
Njikwa Shuga Ọbara:Otu n'ime uru dị ịrịba ama nke eriri nri bụ ikike ya ịchịkwa ọkwa shuga dị n'ọbara. Eriri na-agbaze agbaze, nke a na-ahụkarị n'ọtụtụ nri dịka oat, bali, na agwa, na-arụ ọrụ dị ka ihe nchekwa site n'ibelata nnabata glucose. Usoro mgbaze a na-ebelata nwayọ na-enyere aka igbochi mmụba ngwa ngwa na ọkwa shuga dị n'ọbara, nke bara uru karịsịa maka ndị nwere ọrịa shuga ma ọ bụ ndị nwere ike ibute ọrịa ahụ. Site n'itinye nri bara ụba na eriri na-agbaze agbaze na nri anyị kwa ụbọchị, dị ka agwa, lentil, na ọka dum, anyị nwere ike ijikwa ọkwa shuga dị n'ọbara anyị nke ọma ma kwalite ahụike zuru oke (1).
Mbelata cholesterol:N'ọchịchọ ịnọgide na-enwe obi dị mma, eriri nri nwere ike ịbụ enyi anyị. A mụọla ọtụtụ ụdị eriri nri ụfọdụ, dị ka eriri ndị na-agbaze agbaze dị na oat na bali, maka ikike ha nwere ibelata ọkwa cholesterol LDL, nke a maara dị ka cholesterol "ọjọọ". Eriri ndị a na-agbaze agbaze na-arụ ọrụ site na ijikọ na cholesterol na sistemụ nri na igbochi nnabata ya, na-eduga na mbelata ọkwa cholesterol ma si otú a na-ebelata ihe ize ndụ nke ọrịa obi. Site n'iri nri ndị nwere eriri dị ka ọka zuru oke, mkpụrụ osisi, na akwụkwọ nri mgbe niile, anyị nwere ike ịkwalite ahụike obi ma nọgide na-enwe ọkwa cholesterol dị mma (2).
Ịkwalite Ọdịmma N'ozuzu:Iri oke eriri nri na-ejikọta ya na ọtụtụ uru ndị na-enyere aka na ọdịmma anyị dum. Nke mbụ, ọmụmụ ihe egosila na ndị mmadụ na-eri oke eriri na-enweta ezigbo ụra, na-eme ka ụra zuru ike ma na-eme ka ọ dịghachi mma. Na mgbakwunye, nri bara ụba na eriri na-ejikọta ya na mmụba nke ike, nke enwere ike ikwu na mwepụta ike site na nri bara ụba na eriri na-aga n'ihu, na-enye isi iyi mmanụ na-adịgide adịgide n'ụbọchị niile. Ọzọkwa, iri oke eriri nri ejikọtara ya na mmụba nke ọnọdụ uche n'ihi mmetụta dị mma nke eriri na ahụike eriri afọ na mmepụta nke serotonin, neurotransmitter nke na-ahụ maka ịchịkwa ọnọdụ uche. Site n'itinye ụdị nri bara ụba na eriri n'ime nri anyị, dị ka mkpụrụ, mkpụrụ, na ọka dum, anyị nwere ike ime ka ọdịmma anyị dum ka mma ma bie ndụ na-atọ ụtọ karị (3).
Ọrụ Mgbochi Ahụ Ike Ka Mma:Usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ anyị na-adabere nke ukwuu na microbiota eriri afọ dị mma, eriri nri na-arụkwa ọrụ dị mkpa n'ịkpụzi na ịnọgide na-enwe microbiota eriri afọ siri ike. Eriri na-arụ ọrụ dị ka prebiotic, na-eje ozi dị ka isi iyi nri maka nje bacteria bara uru n'afọ. Bakteria ndị a bara uru, nke a makwaara dị ka probiotics, na-enyere aka ịkwado ọrụ ahụ ji alụso ọrịa ọgụ site n'ịmepụta molekul dị mkpa nke na-enye aka na nchebe ahụ megide nje. Enweghị nha nha na microbiota eriri afọ, nke a na-akpatakarị site na enweghị eriri nri, nwere ike imetụta ọrụ ahụ ji alụso ọrịa ọgụ n'ụzọ na-adịghị mma ma mee ka ohere ibute ọrịa dịkwuo elu. Site n'iri ọtụtụ nri bara ụba na eriri, dị ka mkpụrụ osisi, akwụkwọ nri, na ọka dum, anyị nwere ike ịkwado microbiota eriri afọ dị mma ma mee ka usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ anyị sie ike (4).
Ntụaka:
Anderson JW, Baird P, Davis RH, na ndị ọzọ. Uru ahụike nke eriri nri. Nutr Rev. 2009;67(4):188-205. doi:10.1111/j.1753-4887.2009.00189.x
Brown L, Rosner B, Willett WW, Sacks FM. Mmetụta nke eriri nri na-ebelata cholesterol: nyocha meta. Am J Clin Nutr. 1999;69(1):30-42. doi:10.1093/ajcn/69.1.30
Grandner MA, Jackson N, Gerstner JR, Knutson KL. Ihe mgbaàmà ụra na-ejikọta ya na iri nri ndị a kapịrị ọnụ. J Sleep Res. 2014;23(1):22-34. doi:10.1111/jsr.12084
Vatanen T, Kostic AD, d'Hennezel E, na ndị ọzọ. Mgbanwe na Microbiome LPS Immunogenicity Na-enye Aka na Nchekwa Onwe Onye n'ime Ụmụ Mmadụ. Cell. 2016;165(6):842-853. doi:10.1016/j.cell.2016.04.007
7. Nri a na-atụ aro kwa ụbọchị nke eriri nri:
Ntuziaka Izugbe:Ntuziaka nri mba na nke mba ụwa na-enye ndụmọdụ maka iri eriri kwa ụbọchị, nke dị iche iche dabere na afọ, okike, na ndụ. Ntuziaka ndị a dị oke mkpa n'ịghọta mkpa ọ dị itinye eriri nri na nri anyị kwa ụbọchị.
Ndụmọdụ Ndị A Na-atụnyere Afọ:
Ụmụaka, ndị ntorobịa, ndị okenye, na ndị agadi nwere ụdị eriri nri dị iche iche achọrọ. Ọ dị mkpa ịhazi oriri eriri anyị dabere na afọ anyị iji hụ na ahụike na ọdịmma kacha mma. N'ebe a, anyị ga-eleba anya na ndụmọdụ ndị a kapịrị ọnụ maka otu afọ ọ bụla.
Ụmụaka:Ụmụaka dị afọ 1 ruo 3 chọrọ ihe dị ka gram 19 nke eriri kwa ụbọchị, ebe ụmụaka dị afọ 4 ruo 8 chọrọ ihe dị ka gram 25 kwa ụbọchị. Maka ụmụaka dị afọ 9 ruo 13, a na-atụ aro ka ha na-eri kwa ụbọchị bụ gram 26 maka ụmụ nwoke na gram 22 maka ụmụ agbọghọ. Enwere ike ime ka ụmụaka na-erikwu eriri site n'itinye mkpụrụ osisi dum, mkpụrụ osisi, na akwụkwọ nri n'ime nri ha. Nri dị ka apụl, karọt, na achịcha ọka nwere ọtụtụ mkpụrụ nwere ike ịbụ ezigbo isi iyi nke eriri nri maka ụmụaka.
Ndị ntorobịa:Ndị ntorobịa dị afọ 14 ruo 18 nwere ntakịrị ihe achọrọ maka eriri. Ụmụ nwoke nọ n'afọ a kwesịrị iri gram 38 nke eriri kwa ụbọchị, ebe ụmụ agbọghọ chọrọ gram 26. Ịgba ndị ntorobịa ume iri nri ndị nwere eriri dị ka achịcha wit dum, oatmeal, agwa, na ọtụtụ mkpụrụ osisi na akwụkwọ nri nwere ike inyere ha aka igbo mkpa eriri ha.
Ndị okenye:Ndụmọdụ maka iri nri eriri nri maka ndị okenye bụ ihe dị ka gram 25 maka ụmụ nwanyị na gram 38 maka ụmụ nwoke. Ndị okenye nwere ike itinye eriri n'ime nri ha ngwa ngwa site n'ịhọrọ achịcha ọka zuru oke, osikapa aja aja, quinoa, agwa, lentil, na ọtụtụ mkpụrụ osisi na akwụkwọ nri ọhụrụ. Ihe ụtọ e ji akwụkwọ nri mee mkpụrụ osisi, mkpụrụ osisi, na mkpụrụ nwekwara ike ịbụ ụzọ dị ụtọ ma dị mfe iji tinye eriri na nri mmadụ kwa ụbọchị.
Ndị okenye meworo agadi:Ka anyị na-etolite, ihe anyị chọrọ gbasara eriri na-agbanwe. Ndị agadi karịrị afọ iri ise kwesịrị ịchọ gram iri abụọ na otu nke eriri maka ụmụ nwanyị na gram iri atọ maka ụmụ nwoke. Nri ndị nwere eriri dị ka ọka bran, prunes, flaxseeds, na avocado nwere ike inyere ndị agadi aka igbo mkpa eriri ha.
Ọ dị mkpa ịmara na ndụmọdụ ndị a bụ ntuziaka izugbe, ihe onye ọ bụla chọrọ nwere ike ịdị iche dabere na ọnọdụ ahụike na ọnọdụ nkeonwe. Ịgakwuru ọkachamara ahụike ma ọ bụ ọkachamara nri edebanyere aha nwere ike inye ndụmọdụ nkeonwe dabere na mkpa na ihe mgbaru ọsọ nke onye ọ bụla.
Ntụaka:
Ndị Mmekọ Nri GBD 2017. Mmetụta ahụike nke ihe egwu nri na mba 195, 1990–2017: nyocha usoro maka Ọmụmụ Ibu Ọrịa zuru ụwa ọnụ nke 2017. The Lancet, Mpịakọta 393, Mbipụta 10184, 1958 - 1972.
USDA. (nd). Eriri nri. E si na https://www.nal.usda.gov/fnic/dietary-fiber nweta ya.
8. Itinyekwu eriri nri n'ime nri:
Ịhọrọ nri bara ụba na eriri:Itinye ọtụtụ nri bara ụba na eriri n'ime nri anyị kwa ụbọchị dị oke mkpa maka ịnọgide na-enwe ahụike dị mma. Ọ dabara nke ọma, e nwere ọtụtụ nhọrọ ịhọrọ. Mkpụrụ osisi dị ka apụl, ube, na mkpụrụ osisi beri abụghị naanị ihe na-atọ ụtọ kamakwa ha bara ụba na eriri. Akwụkwọ nri dị ka broccoli, karọt, na spinach na-enyekwa nnukwu eriri nri. Ma a bịa n'ihe gbasara ọka, ịhọrọ ọka zuru oke dị ka quinoa, oat, na osikapa aja aja bụ ụzọ dị mma isi mee ka oriri eriri anyị dịkwuo mma. Mkpụrụ osisi dị ka lentil, agwa, na chickpeas juputara na eriri. N'ikpeazụ, mkpụrụ osisi dị ka almọnd na walnut nwere ike ịbụ nhọrọ nri na-atọ ụtọ ma baa ụba na eriri.
Ihe atụ nke eriri nri ekegụnyere nri dịka akwụkwọ nri, ọka zuru oke, mkpụrụ osisi, bran, ọka flaked, na ntụ ọka. A na-ewere eriri ndị a dị ka "anaghị agwụ agwụ" n'ihi na a naghị ewepụ ha na nri ahụ. A gosila na nri nwere eriri ndị a bara uru, ndị nrụpụta anaghịkwa achọ igosi na ha nwere mmetụta bara uru n'ahụike mmadụ.
Na mgbakwunye na eriri nri eke,FDA na-amata carbohydrates ndị a dịpụrụ adịpụ ma ọ bụ nke e ji aka mee nke na-anaghị agbaze agbaze dị ka eriri nri:
Beta-glucan
Eriri na-agbaze agbaze
Mkpịsị Lycoris
Cellulose
Gọọm guar
Pektin
chịngọm agwa igurube
Hydroxypropylmethylcellulose
Na mgbakwunye, FDA na-ekewa carbohydrates ndị a na-anaghị agbaze agbaze dị ka eriri nri:
Eriri mgbidi mkpụrụ ndụ osisi dị iche iche (dịka eriri okpete na eriri apụl)
Arabinoxylan
Alginate
Mkpụrụ osisi dị iche iche dịka inulin na inulin
Amylose dị elu (RS2)
Galacto-oligosaccharides
Polydextrose
Na-eguzogide maltodextrin/dextrin
RS4 nke ejiri phosphorylated mee ihe na-ejikọta ọnụ
Glucomannan
chịngọm Arabic
Ndụmọdụ Bara Uru Maka Ịbawanye Uru Eriri:Enwere ike ime ka oriri anyị dịkwuo mma site na usoro bara uru nke dabara na usoro anyị kwa ụbọchị. Nhazi nri bụ ụzọ dị irè nke gụnyere itinye nri bara ụba na eriri n'uche anyị. Site n'itinye ọtụtụ mkpụrụ osisi, akwụkwọ nri, na ọka dum n'ime atụmatụ nri anyị, anyị nwere ike ime ka oriri anyị dịkwuo mma n'enweghị nsogbu. Usoro ọzọ bara uru bụ mgbanwe nri, ebe anyị nwere ike itinye ihe ndị bara ụba na eriri na nri anyị kacha amasị. Dịka ọmụmaatụ, itinye lentil ma ọ bụ agwa na ofe ma ọ bụ salad nwere ike ime ka ọdịnaya eriri ha dịkwuo elu nke ukwuu. Ịhọrọ ụdị ngwaahịa dị ka achịcha, pasta, na ọka dịkwa oke mkpa n'ihi na ha nwere eriri karịa ma e jiri ya tụnyere ọka a nụchara anụcha. Na mgbakwunye, ịhọrọ nri dị mma dị ka akwụkwọ nri raw, ngwakọta ụzọ, ma ọ bụ mkpụrụ osisi dum nwere ike inye aka nke ukwuu n'imezu ebumnuche eriri anyị kwa ụbọchị.
Ihe Ịma Aka na Ngwọta Ndị Nwere Ike Ime:Ọ bụ ezie na ịbawanye oriri eriri nri anyị bara uru nke ukwuu, enwere ike inwe ụfọdụ ihe ịma aka nwere ike igbochi ọganihu anyị. Otu n'ime ihe ịma aka ndị a bụ mmasị ụtọ na nghọtahie na nri ndị jupụtara na eriri bụ ihe na-adịghị mma ma ọ bụ na-adịghị atọ ụtọ. Iji merie ihe mgbochi a, anyị nwere ike inyocha ụzọ isi nri dị iche iche, ihe na-esi ísì ụtọ, na ahịhịa iji mee ka ụtọ nri ndị jupụtara na eriri dịkwuo mma. Site n'ịnwale usoro nri dị iche iche na ịchọta ụzọ dị mma isi tinye eriri na nri anyị, anyị nwere ike ime ka usoro ahụ dịkwuo mma ma dị ụtọ.
Ihe ịma aka ọzọ ụfọdụ ndị nwere ike izute mgbe ha na-agbalị ịbawanye oriri eriri afọ ha bụ nsogbu nri. Ihe mgbaàmà dịka afọ ọsịsa, gas, ma ọ bụ afọ ntachi nwere ike ime. Isi ihe dị mkpa iji dozie nsogbu ndị a bụ ịbawanye oriri eriri afọ ma hụ na mmiri zuru oke site n'ịṅụ ọtụtụ mmiri. Mmiri na-enyere aka na usoro nri ma na-enyere aka igbochi afọ ntachi. Ịrụ ọrụ ahụ mgbe niile nwekwara ike inye aka n'ịnọgide na-enwe mmegharị eriri afọ mgbe niile. Site n'ịmalite obere mmụba nke eriri afọ ma jiri nwayọọ nwayọọ na-amụba ya ka oge na-aga, ahụ anyị nwere ike ime mgbanwe na oke oriri eriri afọ, na-ebelata ohere nke nsogbu nri.
Ntụaka:
Slavin JL. Ọnọdụ nke American Dietetic Association: Mmetụta ahụike nke eriri nri. J Am Diet Assoc. 2008. Disemba;108(12):1716-31. doi: 10.1016/j.jada.2008.09.014. PMID: 19027403.
Ngalaba Ọrụ Ugbo nke US, Ọrụ Nnyocha Ọrụ Ugbo. (2020). Nchekwa Ihe Onwunwe Nri Mba maka Mwepụta Ihe Ochie nke Ntụaka Ọkọlọtọ. E si na https://fdc.nal.usda.gov/ nweta ya.
Chai, S.-C., Hooshmand, S., Saadat, RL, Payton, ME, Brummel-Smith, K., Arjmandi, BH (2012). Mkpụrụ apụl kwa ụbọchị na plum kpọrọ nkụ: mmetụta ya na ihe ndị na-akpata ọrịa obi na ụmụ nwanyị mgbe ha menopause gasịrị. Akwụkwọ akụkọ nke Academy of Nutrition and Dietetics, 112(8), 1158-1168. doi: 10.1016/j.jand.2012.04.020. PMID: 22709704.
9. Mmechi:
Isiokwu edemede a enyochaala mkpa eriri nri dị n'ịnọgide na-ebi ndụ dị mma, ijikwa ibu arọ, igbochi ọrịa ndị na-adịghị ala ala, na ịkwalite ọdịmma zuru oke.
Ịghọta mkpa eriri nri nwere ike inyere aka ịkọwa amụma na atụmatụ ahụike ọha na eze iji melite nri na ibelata ibu nke ọrịa ndị na-adịghị ala ala. A chọrọ nyocha ọzọ iji chọpụta usoro kpọmkwem nke eriri nri si arụ ọrụ dị iche iche maka ahụike. Na mgbakwunye, ịchọpụta atụmatụ iji melite oriri eriri nri, karịsịa n'ime ndị nwere obere oriri, kwesịrị ịbụ ihe a ga-elekwasị anya na nyocha n'ọdịnihu.
Na mmechi, ihe akaebe dị n'isiokwu edemede a na-egosi ọrụ dị mkpa nke eriri nri n'ịkwalite akụkụ dị iche iche nke ahụike mmadụ. Site na ahụike nri ruo na mgbochi ọrịa na-adịghị ala ala na njikwa ibu, uru nke eriri nri dị oke mkpa. Site n'itinye nri ndị bara ụba na eriri n'ime nri anyị na izute oriri eriri kwa ụbọchị akwadoro, ndị mmadụ n'otu n'otu nwere ike itinye aka nke ukwuu n'ọdịmma ha n'ozuzu ma melite ụdị ndụ ha.
Oge ozi: Nọvemba-23-2023
